Nhân lực ngành thẩm định giá trong kỷ nguyên số: bị thay thế hay được tái định hình?

Ban Chuyên môn TND Value20.08.20267 phút đọc
Nhân lực ngành thẩm định giá trong kỷ nguyên số: bị thay thế hay được tái định hình?

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và mô hình định giá tự động (AVM) đang thay đổi mạnh mẽ nhiều ngành nghề. Thẩm định giá – lĩnh vực gắn chặt với thu thập dữ liệu, phân tích thị trường và xử lý các mô hình tài chính – cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Khi công nghệ có thể tổng hợp thông tin, lựa chọn tài sản so sánh và đưa ra mức giá tham khảo trong thời gian ngắn, một câu hỏi được đặt ra: Thẩm định viên có thể bị thay thế trong tương lai gần?

Công nghệ không xóa bỏ nghề thẩm định giá, nhưng đang làm thay đổi sâu sắc cách thức hành nghề. Những công việc thủ công, lặp lại sẽ dần được tự động hóa; trong khi vai trò của thẩm định viên chuyển sang kiểm định dữ liệu, phân tích rủi ro, tư vấn chuyên sâu và chịu trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng.

Những công việc đang dần được tự động hóa

Công nghệ có lợi thế rõ rệt đối với những công việc vận hành theo quy tắc, mang tính lặp lại và cần xử lý khối lượng dữ liệu lớn.

Thu thập và tổng hợp dữ liệu
Các nền tảng số có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin về giá chào bán, lịch sử giao dịch, vị trí, quy hoạch và đặc điểm khu vực. Công nghệ GIS còn giúp phân tích khoảng cách, khả năng tiếp cận và các yếu tố hạ tầng xung quanh tài sản.
Xử lý mô hình định giá
AVM sử dụng thuật toán thống kê hoặc học máy để phân tích mối quan hệ giữa giá tài sản với vị trí, diện tích, chất lượng công trình và thời điểm giao dịch. Công cụ này có thể phát huy hiệu quả đối với những tài sản tương đối đồng nhất và có dữ liệu thị trường đầy đủ, chẳng hạn căn hộ trong cùng dự án hoặc ô tô phổ biến.
Chuẩn hóa hồ sơ và báo cáo
AI và công nghệ tự động hóa có thể hỗ trợ trích xuất thông tin, nhập dữ liệu, kiểm tra hồ sơ còn thiếu, thực hiện một số phép tính và lập báo cáo ban đầu. Nhờ đó, thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn và hạn chế sai sót trong thao tác.

Điều này cho thấy những vị trí chỉ thực hiện việc nhập liệu, thu thập thông tin bề mặt hoặc áp dụng công thức có sẵn sẽ chịu tác động lớn nhất từ quá trình chuyển đổi số.

Vì sao công nghệ chưa thể thay thế hoàn toàn thẩm định viên?

Thẩm định giá không chỉ là bài toán tính toán. Chất lượng của kết quả còn phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào, đặc điểm riêng của tài sản, bối cảnh thị trường và nhận định chuyên môn.

Dữ liệu nhiều chưa chắc đã là dữ liệu tốt

Các hệ thống công nghệ có thể xử lý lượng thông tin lớn, nhưng không tự bảo đảm được độ chính xác của dữ liệu. Một bất động sản có thể được đăng bán nhiều lần với các mức giá khác nhau; giá chào bán có thể cao hơn giá giao dịch; thông tin diện tích, pháp lý hoặc hiện trạng cũng có thể chưa được cập nhật.

Nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác hoặc không đại diện cho thị trường, kết quả của mô hình vẫn có thể sai lệch dù thuật toán vận hành đúng.

Mỗi tài sản đều có những đặc điểm riêng

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị khó được phản ánh đầy đủ bằng dữ liệu có cấu trúc, như hình dạng thửa đất, chất lượng công trình thực tế, lối tiếp cận, hạn chế pháp lý, khả năng kinh doanh hoặc môi trường xung quanh.

Đối với dự án đang triển khai, bất động sản công nghiệp, doanh nghiệp chưa niêm yết, thương hiệu và tài sản sở hữu trí tuệ, kết quả còn phụ thuộc vào nhiều giả định về dòng tiền, chi phí vốn và triển vọng thị trường. Đây là những trường hợp đòi hỏi kinh nghiệm và tư duy phân tích của chuyên gia.

Thị trường luôn có những giao dịch bất thường

Không phải giao dịch nào cũng phản ánh đúng giá trị thị trường. Một tài sản có thể được bán thấp do áp lực tài chính, chuyển nhượng giữa các bên có quan hệ hoặc kèm theo điều kiện đặc biệt. Ngược lại, một số giao dịch có thể được thực hiện nhằm tạo mặt bằng giá.

Thuật toán có thể phát hiện dữ liệu bất thường về mặt thống kê, nhưng thẩm định viên phải kiểm chứng nguyên nhân và quyết định thông tin đó có phù hợp để sử dụng hay không.

Trách nhiệm nghề nghiệp vẫn thuộc về con người

Kết quả thẩm định có thể được sử dụng để cấp tín dụng, đầu tư, góp vốn, xử lý tài sản bảo đảm hoặc giải quyết tranh chấp. Vì vậy, đây không chỉ là một mức giá dự báo mà còn gắn với trách nhiệm chuyên môn và pháp lý.

Công nghệ có thể hỗ trợ tính toán, nhưng không thay thế trách nhiệm của thẩm định viên trong việc lựa chọn dữ liệu, áp dụng phương pháp, kiểm tra kết quả và giải thích các giả định. Những yêu cầu về độc lập, trung thực, khách quan và bảo mật vẫn phải do người hành nghề thực hiện.

Từ “người định giá” đến chuyên gia kiểm định và tư vấn

Khi các thao tác thủ công dần được tự động hóa, thẩm định viên sẽ chuyển sang những công việc có hàm lượng chuyên môn cao hơn.

Trước hết, người hành nghề phải kiểm tra nguồn gốc, độ chính xác và tính đại diện của dữ liệu. Kết quả do AVM đưa ra cần được đánh giá trong mối quan hệ với hiện trạng tài sản và điều kiện thị trường, thay vì được sử dụng một cách máy móc.

Bên cạnh đó, thẩm định viên phải giải thích được vì sao tài sản có mức giá đó, yếu tố nào đang tạo ra giá trị và rủi ro nào có thể làm thay đổi kết quả. Vai trò tư vấn vì thế sẽ ngày càng quan trọng, đặc biệt đối với những tài sản phức tạp, hồ sơ tranh chấp hoặc phương án tái cấu trúc doanh nghiệp.

Thẩm định viên trong tương lai không chỉ đưa ra một con số mà còn phải giúp khách hàng hiểu được cơ sở, giới hạn và mức độ tin cậy của con số đó.

Nhân lực ngành thẩm định giá cần chuẩn bị gì?

Để không bị bỏ lại trong quá trình chuyển đổi số, người hành nghề cần phát triển đồng thời bốn nhóm năng lực:

Năng lực công nghệ
Hiểu nguyên lý, khả năng và giới hạn của AI, Big Data, GIS và AVM.
Năng lực phân tích dữ liệu
Kiểm tra chất lượng dữ liệu, phát hiện sai lệch và đánh giá tính phù hợp của mô hình.
Kiến thức chuyên môn liên ngành
Củng cố kiến thức về tài chính, đầu tư, pháp luật, quy hoạch và xây dựng để xử lý các tài sản phức tạp.
Đạo đức nghề nghiệp
Giữ vững tính độc lập, trung thực, bảo mật và trách nhiệm đối với kết luận chuyên môn.

Thẩm định viên không nhất thiết phải trở thành lập trình viên, nhưng cần biết cách sử dụng công nghệ, phản biện kết quả của công nghệ và nhận diện những trường hợp không nên phụ thuộc vào mô hình.

Công nghệ thay đổi nghề, không thay thế trách nhiệm

Chuyển đổi số sẽ làm giảm những công việc thủ công và lặp lại, đồng thời nâng cao yêu cầu đối với nhân lực ngành thẩm định giá. Thẩm định viên sẽ không còn chủ yếu là người thu thập dữ liệu và áp dụng công thức, mà trở thành chuyên gia kiểm định thông tin, quản trị rủi ro mô hình và tư vấn giá trị.

Lợi thế trong tương lai sẽ thuộc về những tổ chức biết kết hợp dữ liệu đáng tin cậy, công nghệ phù hợp, quy trình kiểm soát chặt chẽ và khả năng phán đoán của chuyên gia.

Nhân lực ngành thẩm định giá vì thế không biến mất, nhưng chắc chắn phải được tái định hình. Công nghệ có thể tạo ra tốc độ, còn con người vẫn giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm tính hợp lý, minh bạch và trách nhiệm của kết quả thẩm định.

Cần tư vấn thẩm định giá?

Đội ngũ TND sẵn sàng hỗ trợ và phản hồi yêu cầu của bạn trong 24h.

Gửi yêu cầu