Khi giá thẩm định thấp hơn giá thị trường: vì sao?

Một căn nhà được chủ sở hữu rao bán 10 tỷ đồng, môi giới nhận định mức giá này có thể đạt được, nhưng kết quả thẩm định chỉ ở mức 8,5 tỷ đồng. Khoảng chênh lệch 1,5 tỷ đồng dễ khiến khách hàng băn khoăn: Liệu tài sản có đang bị định giá thấp?
Trên thực tế, chưa thể kết luận kết quả thẩm định thiếu chính xác chỉ bằng cách so sánh hai con số. Sự khác biệt thường xuất phát từ khoảng cách giữa giá rao bán, giá kỳ vọng và giá trị thị trường.
Giá rao bán không phải lúc nào cũng là giá thị trường
Giá rao bán trước hết phản ánh mức giá mà chủ sở hữu mong muốn nhận được. Người bán có thể đưa ra mức giá cao hơn để tạo khoảng thương lượng hoặc đã tính thêm kỳ vọng tăng giá trong tương lai.
Trong khi đó, giá giao dịch thực tế chỉ được hình thành khi người mua và người bán đạt được thỏa thuận. Mức giá cuối cùng có thể thay đổi tùy theo nhu cầu bán nhanh, phương thức thanh toán, thời gian bàn giao, tình trạng pháp lý và diễn biến thị trường.
Vì vậy, một bất động sản được rao bán 10 tỷ đồng chưa có nghĩa thị trường đã chấp nhận mức giá này. Thậm chí, tài sản có thể được đăng bán trong thời gian dài nhưng không phát sinh giao dịch.
Trong hoạt động thẩm định giá, thông tin chào bán vẫn có thể được sử dụng để tham khảo. Tuy nhiên, thẩm định viên phải kiểm chứng nguồn tin, đánh giá khả năng giao dịch và phân tích mức độ phù hợp trước khi đưa vào mô hình tính toán.
Vì sao nhà bên cạnh bán 10 tỷ nhưng nhà của bạn có thể thấp hơn?
Đây là câu hỏi thường gặp khi chủ sở hữu so sánh tài sản của mình với những bất động sản trong cùng khu vực.
Hai căn nhà nằm trên cùng một tuyến đường, thậm chí có diện tích tương đương, vẫn có thể chênh lệch đáng kể về giá trị. Khi thẩm định, cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố như: Vị trí cụ thể và lợi thế thương mại; Mặt tiền hay nằm trong hẻm; Chiều rộng đường và khả năng tiếp cận; Diện tích, kích thước và hình dạng thửa đất; Tình trạng pháp lý và thông tin quy hoạch; Diện tích, chất lượng công trình; Khả năng khai thác, cho thuê hoặc kinh doanh; Thời điểm và điều kiện giao dịch.
Chẳng hạn, hai căn nhà cùng có diện tích đất 100 m² nhưng một căn nằm ở mặt tiền đường lớn, thửa đất vuông vức và thuận lợi kinh doanh; căn còn lại nằm trong hẻm nhỏ, hình dạng đất không cân đối hoặc bị ảnh hưởng bởi quy hoạch. Khi đó, mức giá của hai tài sản khó có thể giống nhau.
Do đó, gần nhau về vị trí hoặc tương đương về diện tích chưa đồng nghĩa với tương đồng về giá trị.
Thẩm định viên không chỉ “tìm căn nhà có giá cao nhất”
Đối với cách tiếp cận từ thị trường, thẩm định viên phải lựa chọn những bất động sản có đặc điểm tương đồng, sau đó phân tích và điều chỉnh các khác biệt so với tài sản cần thẩm định.
Quy trình này thường bao gồm khảo sát thực tế, thu thập và kiểm chứng thông tin, lựa chọn tài sản so sánh, phân tích các yếu tố khác biệt, xác định mức giá chỉ dẫn và tổng hợp kết quả.
Ví dụ, một căn nhà được rao bán với mức giá cao nhưng có diện tích lớn hơn, vị trí đẹp hơn, pháp lý thuận lợi hơn hoặc khả năng kinh doanh tốt hơn. Nếu lấy nguyên mức giá này làm căn cứ mà không điều chỉnh, kết quả thẩm định sẽ thiếu cơ sở.
Tùy theo đặc điểm tài sản, mục đích thẩm định và nguồn thông tin có thể thu thập, thẩm định viên cũng có thể xem xét các cách tiếp cận từ chi phí hoặc thu nhập để đánh giá và củng cố kết quả.
Bốn nguyên nhân khiến giá thẩm định thấp hơn kỳ vọng
Giá kỳ vọng cao hơn mặt bằng giao dịch
Chủ sở hữu thường có sự gắn bó với tài sản và có xu hướng đánh giá cao những lợi thế của bất động sản mình đang nắm giữ. Mức giá đưa ra cũng có thể bao gồm kỳ vọng về hạ tầng, quy hoạch hoặc khả năng tăng giá trong tương lai.
Tuy nhiên, giá trị tài sản phải được xác định theo điều kiện thị trường tại thời điểm thẩm định, thay vì chỉ dựa trên mong muốn của người bán.
Thông tin thị trường chủ yếu là giá chào bán
Tại nhiều khu vực, dữ liệu về những giao dịch thành công không dễ tiếp cận. Phần lớn thông tin công khai là giá chào bán từ chủ sở hữu hoặc môi giới.
Các mức giá này có thể đã bao gồm biên độ thương lượng, chi phí môi giới và kỳ vọng chủ quan. Vì vậy, thông tin phải được kiểm chứng và điều chỉnh phù hợp trước khi sử dụng.
Tài sản so sánh chưa thực sự tương đồng
Một căn nhà có thể cùng diện tích nhưng khác vị trí; cùng vị trí nhưng khác pháp lý; cùng pháp lý nhưng khác hình dạng đất, chất lượng công trình hoặc khả năng khai thác.
Chỉ cần một vài khác biệt quan trọng cũng có thể làm thay đổi đáng kể giá trị bất động sản.
Thị trường thay đổi theo thời gian
Giá bất động sản không phải là một con số cố định. Một giao dịch diễn ra cách thời điểm thẩm định vài tháng hoặc một năm có thể không còn phản ánh đầy đủ điều kiện hiện tại.
Những biến động về lãi suất, tín dụng, cung – cầu, hạ tầng, quy hoạch và tâm lý thị trường đều có thể tác động đến giá trị tài sản. Vì vậy, yếu tố thời điểm phải được xem xét trong quá trình phân tích.
Kết quả 8,5 tỷ đồng có thực sự thấp?
Không thể trả lời nếu chỉ đặt kết quả thẩm định 8,5 tỷ đồng bên cạnh mức giá rao bán 10 tỷ đồng. Câu hỏi quan trọng hơn là: Mức giá 8,5 tỷ đồng được hình thành trên cơ sở nào?
Một kết quả thẩm định cần làm rõ: Những tài sản nào được lựa chọn để so sánh? Thông tin sử dụng là giá giao dịch hay giá chào bán? Mức độ tương đồng giữa các tài sản ra sao? Những khác biệt đã được phân tích và điều chỉnh như thế nào? Phương pháp có phù hợp với đặc điểm tài sản không? Kết quả được xác định theo mục đích và thời điểm nào?
Giá trị của một kết quả thẩm định không chỉ nằm ở con số cuối cùng mà còn thể hiện qua chất lượng dữ liệu, phương pháp áp dụng và lập luận dẫn đến kết quả đó.
Thẩm định giá không phải là “ép giá” tài sản
Bản chất của hoạt động thẩm định giá không phải là cố tình đưa giá trị tài sản lên cao hoặc xuống thấp. Thẩm định viên có trách nhiệm đưa ra kết quả độc lập, có cơ sở và phù hợp với đặc điểm tài sản, mục đích cũng như thời điểm thẩm định.
Do đó, kết quả thấp hơn giá rao bán không đồng nghĩa với việc tài sản bị “dìm giá”. Đây có thể là cơ sở để chủ sở hữu nhìn nhận lại mức giá kỳ vọng, nhận diện những yếu tố đang ảnh hưởng đến giá trị và xây dựng phương án giao dịch phù hợp hơn.
Kết quả thẩm định cũng không phải là cam kết tài sản chắc chắn sẽ được mua bán đúng bằng mức giá đã xác định. Giá giao dịch cuối cùng còn phụ thuộc vào nhu cầu của các bên, khả năng thương lượng, điều kiện thanh toán và diễn biến thực tế của thị trường.
Giá trị nằm ở cơ sở của kết quả
Trên thị trường bất động sản luôn tồn tại nhiều mức giá: giá người bán mong muốn, giá người mua sẵn sàng trả, giá đang được chào bán và giá thực tế giao dịch.
Trong bối cảnh thông tin còn phân tán và không phải dữ liệu nào cũng có thể kiểm chứng, thẩm định giá mang lại một góc nhìn độc lập dựa trên khảo sát, dữ liệu và phương pháp chuyên môn.
Vì vậy, khi giá thẩm định thấp hơn mức kỳ vọng, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là “thấp hơn bao nhiêu?”, mà quan trọng hơn là “mức giá đó được hình thành từ những cơ sở nào?”
Một đơn vị thẩm định chuyên nghiệp không chỉ đưa ra một con số, mà phải cung cấp kết quả khách quan, có cơ sở, đúng phương pháp và có khả năng giải thích.
Cần tư vấn thẩm định giá?
Đội ngũ TND sẵn sàng hỗ trợ và phản hồi yêu cầu của bạn trong 24h.
Gửi yêu cầu


